Op woensdag 23 september stelde ik samen met An Christiaens en Toon Vandeurzen ons kroegenplan voor in de Commissie voor Economie, Werk, Sociale Economie, Wetenschap en Innovatie. De nota bevat concrete voorstellen om het Vlaamse volkscafé te beschermen en een toekomst te geven.
In 2010 telde Vlaanderen nog 10.646 cafés, in 2024 waren dat er dat met 6.472 een pak minder. Een daling van veertig procent, met gekende oorzaken. Economische druk, een gebrek aan opvolgers, zwaardere administratieve lasten en stijgende vastgoedprijzen.
Als burgemeester moet ik ook in Roeselare soms met leden ogen aanzien hoe cafés verdwijnen. We verliezen meer dan een vers getapte pint. Verenigingen verliezen hun lokaal én vaak ook een sponsor. Daarnaast verliezen mensen ook een ontmoetingsplek. In tijden waarin eenzaamheid almaar toeneemt, zijn dat zware gevolgen.
Een groot deel van onze Vlaamse caféuitbaters huren hun pand van een brouwerij of drankenhandel. Daarom vragen we om een caféclausule in de wetgeving over handelshuur toe te voegen. Op die manier kan, bij overmacht of crisis, zoals een verplichte sluiting tijdens een pandemie, de huur tijdelijk omlaag. Daarnaast voorzien we voor starters de mogelijkheid van een lichtere handelshuur van maximaal drie jaar met lagere waarborgen.
Een ander luik is dat het huurcontract automatisch verder loopt in plaats van automatisch te eindigen. Op die manier vermijden we toestanden zoals dat van cafébaas Nico in Lendelede. Finaal willen we ook de uitbater voorrang geven wanneer het pand te koop komt en een verhuurder mag het contract niet meer verbreken louter omdat een afnamequotum niet gehaald werd.
Vandaag staan twintig cafés in de Vlaamse inventaris van het bouwkundig erfgoed. Wie onze cafés frequenteert, weet dat dat beter kan. We vragen daarom een nieuwe inventaris, opgemaakt samen met de lokale besturen en heemkundige kringen. Cafés met erfgoedwaarde moeten beschermd worden, met ruimte voor renovatie en nieuwe functies zodat de uitbating rendabel blijft. De volkscafécultuur zelf, met haar toogcultuur, kaartspelen en volksspelen, hoort thuis in de inventaris van het immaterieel cultureel erfgoed. Als sluitstuk voorzien we een label 'Erfgoedvolkscafé' dat die cafés herkenbaar maakt.
West-Vlaanderen toont ook hierin de weg. Zo tekende de provincie de fietsroute 'Tussen toog en trappers' uit en organiseren ze in de Westhoek het Festival van het Volkscafé. We vragen Toerisme Vlaanderen om samen met de provincies en de lokale besturen een actieplan uit te werken, zodat volkscafés vaste bevoorradingsplaatsen worden op de vele fiets- en wandelroutes.
Op zaterdag 12/09/2026 bewees de eerste Nationale Cafédag hoeveel mensen van onze cafécultuur houden. Die betrokkenheid willen we graag ook naar het parlement brengen. We vragen daarom een hoorzitting met mensen vanuit de praktijk. Zij weten best welke maatregelen kunnen werken.
De hoorzitting gaat door op woensdag 3 december. Aan het woord komen o.a. Belgian Brewers, Horeca Vlaanderen, Kroegtijgers, Faro en Pascal Gielen. Met hun input willen we ons kroegenplan nog verder aanscherpen. Daarna rekenen we op de Vlaamse Regering om onze bijgewerkte voorstellen in beleid om te zetten.
Kris Declercq, Vlaams Parlementslid
Herbekijk de voorstelling in de commissie: https://www.youtube.com/watch?v=BzD62IDtMRc
Lees de volledige conceptnota: https://docs.vlaamsparlement.be/files/pfile?id=2311805
Wie ‘s ochtends brood haalt bij de warme bakker, weet wat leeft in de buurt. Daar hoor je wie ziek is, wie verhuist en wie een nieuwe job heeft. Hetzelfde geldt voor de slager, het café op de hoek en de buurtwinkel. Die zaken houden een stad, een dorp en een wijk dorp levend.
Op donderdag 11 juni brachten we met een delegatie van cd&v West-Vlaanderen een bezoek aan de West-Vlaamse Politieschool in Zedelgem. We kregen er een blik achter de schermen van een instelling die elke dag werkt aan de veiligheid in onze steden en gemeenten.